De uitspraak ‘de geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt vaak wel’ betekent dat gebeurtenissen uit het verleden zelden op een exact dezelfde wijze terugkomen, maar dat de patronen en het menselijk gedrag zich wel in vergelijkbare vormen blijven manifesteren. Anders gezegd: structurele parallellen in plaats van identieke herhalingen.
Zo was de voorlaatste grote wereldwijde energiecrisis in 2022. Deze crisis werd veroorzaakt door een sterk gestegen vraag naar energie direct na de coronapandemie, onderbroken toeleveringsketens en de geopolitieke situatie rond de Russische inval in Oekraïne. Het leidde tot extreem hoge gas- en elektriciteitsprijzen en grote nervositeit onder eigenaren van monumentale gebouwen. Zo hebben wij zelf van de weeromstuit het AGA-fornuis ontmanteld en vervangen door een elektrisch exemplaar, goed voor een besparing van 1500 m3 gas per jaar.
Het was daarom niet zonder reden dat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) ondernemers in de creatieve en de innovatieve sector in 2022 heeft uitgedaagd om innovatieve producten en diensten te ontwikkelen. Onder meer heeft de RCE de ontwikkeling van de ‘turbineketel’ gestimuleerd die gebaseerd is op al bestaande luchtvaarttechnologie. Deze ketel zou een praktische oplossing kunnen bieden voor het gasloos maken van bestaande monumentale woningen die afhankelijk blijven van een hoge watertemperatuur.
Het vinden van huidige, ‘rijmende’ gebeurtenissen is niet moeilijk. Ditmaal was de sluiting van een zeestraat aanleiding tot krapte in het aanbod van fossiele energiebronnen met dito stijging van de prijzen. En wederom worden wij gestimuleerd om te denken hoe wij de energiebehoefte van onze monumentale woningen kunnen verminderen, zo veel als mogelijk gevoed door duurzame bronnen.
De afgelopen jaren is het gedachtengoed van de luchtvaarttechnologie in de praktijk gebracht. Er werden proefopstellingen geplaatst in meerdere monumentale gebouwen. De technische, fysische én esthetische aspecten daarvan zijn onderzocht. TARNOC biedt met haar volledig elektrische turbineketel een innovatieve hoge-temperatuur warmtewisselaar die op lastig bereikbare plaatsen is te installeren. Het is een 1-op-1 vervanging van de traditionele Cv-ketel die 1,7 kWh aan warmte levert voor elke 1 kWh aan elektriciteit met behoud van bestaande leidingen en radiatoren.
Anno 2026 is de verduurzaming van monumentaal erfgoed een actueel thema, sterk beïnvloed door nieuwe Europese regelgeving en de zoektocht naar balans tussen behoud van historisch detail en innovatie. Ik heb geen belangen in de fabrikant van deze ketel maar woon wel in een oud, niet goed te isoleren huis met relatief kleine radiotoren die vooral in de winter een hoge watertemperatuur nodig hebben om voldoende warmte af te geven. De komst van de turbineketel is een wenkend perspectief wanneer een monumenteigenaar van het gas af wil.
Namens het bestuur BEWOOND^BEWAARD,
Rudi Westendorp- voorzitter